لُرِسّو(لرستان)
فرهنگ،هنر،شعر ،داستان، تاريخ ، فیلم ، ویدئو کلیپ و موسیقی لری  


موضوعات مرتبط: 17- کلیپ لري، 19- موسیقی لرستان
لُرِسّو


موضوعات مرتبط: 17- کلیپ لري، 19- موسیقی لرستان
لُرِسّو


موضوعات مرتبط: 17- کلیپ لري، 19- موسیقی لرستان
لُرِسّو

سراب کهمان الشتر

 

      سراب و چشمه زلال کهمان در فاصله تقریبا 15 کیلومتری شمال الشتر (مرکز شهرستان سلسله واقع در 53 کیلومتری شمال غربی جاده خرم آباد - هرسین) از کوه گرین سرچشمه گرفته (دامنه‌های شمالی کوه گرین سرچشمه آب‌های جاری به سوی نهاوند است) و در مسیر خود بسمت الشتر درختان گردو (با عمر بعضا 500 سال و قطر چندین متر و محصول صدها تنی سالانه گردو) ، گلابی ، آلو ، انجیر ، زالزالک و بلوط را سیراب می نماید و به رودخانه کهمان مبدل می شود . سرچشمه ابتدایی رودخانه کهمان، چشمه تخت شاه و چشمه‎های اطراف آن است که پس از جاری شدن در درون دره کهمان، آب چشمه سراب خاصون و دیگر چشمه‎های اطراف به آن پیوسته و رودخانه کهمان را شکل می‎دهند. این رودخانه زیستگاه ماهی قزل‎آلای رنگین‎کمان است. رودخانه بزرگ وپرآب کشاورزی بیش از نیمی از دشت الشتر را رونق داده؛احداث مزارع و شیلات های ماهی زیادی را میسر ساخته که در بین آنها یکی از بزرگترین و مجهزترین شیلات های پرورش ماهیان سردآبی خاور میانه است.در بعضی مناطق، خروش رودخانه کهمان به حدی است که عبور از آن امکان ندارد. پهنه های کوهستانی اطراف کهمان و پوشش گیاهی و جنگلی بسیار انبوه آن زیستگاه بسیار مناسبی برای پلنگ، خرس، کفتار، گرگ ، روباه ، شغال ، گورکن، سنجاب ، سگ آبی ، سمور، موش خرما ، کل بز، قوچ، میش، گراز، خوک، کبک کوهی ،کبک دری، تیهو،گنجشک،کلاغ، قرقاول، بلدرچین،  و دیگر انواع خزندگان،پرندگان و بندپایان است.

موقعیت جغرافیائی سراب کهمان بین الشتر - بروجرد - اشترینان و نهاوند

 سراب کهمان لرستان

 


موضوعات مرتبط: 21- گردشگري در لرستان
لُرِسّو

امثال و حکم لُری

     

اَر بیگونِه ئی خیشی بَکَه خیشِ مِنَ   اَر گُرگ شیر وِم بِیَه میشِ مِنَ

        ماری و سوسماری با هم خویش بودند و همسفر، از قضا خارپشتی راه را بر آنها گرفت . سوسمار بدون درنگ لای شکاف سنگی پنهان شد .  مار گفت : « ای رفیق مرا هم نزد خود پناه بده  جانم در خطر است .» سوسمار گفت : در این جا جایی برای تو نیست ، برو به فکر خودت در جائی دگر باش» . مار بیچاره داد و فریاد می کرد : « آی کمک  ، آی کمک ! » . از صدای داد و فریاد مار ، موشی از سوراخش سر بیرون آورد و گفت : « بیا خانه ی من تا در امان باشی ». مار هم فوری رفت تو سوراخ موش و از دست خارپشت در امان ماند و گفت : 

 مردانگی مرد  نه با ریش است             بیگانه وفا کند به از خویش است

تمثیل و مثل ، جلد 2 ، صفحه 77


موضوعات مرتبط: 3- ضرب المثل های لری، 15- امثال و حکم لری
لُرِسّو

هوای بوم و بر استاد

 

مقدمه استاد حمید ایزدپناه بر کتاب مجموعه اشعار « هوای بوم و بر» 

شعر هوای بوم و بر با صدا و دکلمه ایزدپناه را در اینجا بشنوید

 

به نام و یاد او

 

«دیباچه»

 

      خرسندم که در پرتو عنایت پروردگار در این سال های پر ملال عمر و هستی هنوز براندیشه و حافظه ام گرد فراموشی ننشسته و ذهنم بر همه چیز ازجمله خاطره ها درست می تابد و درست می اندیشم و توانستم حاصل بخشی از این سالهای عمر را به سرودن چامه ها و غزل های پارسی و لری بپردازم که اغلب عنوان و مضمون آنها حدیث نفس است با شکوه و شکایتی و یا شادی و رضای اندکی که در قالب شعر و سرود و یا روایت موزون چامه و چکامه بیان کرده ام که شاید صاحبدلی با خواندن آنها رنجی را دریابد که بر پرده دلم جای گرفته و نشسته است.

 

      هر چامه  یا غزل،  بازتاب احساسی شاعر است بر پرده خیال با آرایش از واژه ها که در قالبی از کلام با رعایت همه قاعده های شعری تا تصویری دلنشین را  بیاراید که هماهنگ با موسیقای کلام و در فراز و فرود واژه ها بار احساسی شاعر را به شنونده و یا خواننده به راحتی انتقال دهد و چامه و شعر نیز معنا یافته و مانا شود.

 

       توان سرودن را از شادروان پدرم به ارث برده ام . اما به راستی به علت کار سنگین پژوهش در باره لرستان شناسی، از سرودن باز ماندم شاید هم فرصتی پیدا نمی کردم . در نوجوانی چند غزل سرودم که یکی از آنها درهفته نامه  « ندای گلشن » چاپ شد وتعدادی نیز در دفاترم بودند که سالها پیش آنها را به هر صورت از دستم خارج کردند و در اختیار ندارم.

 

      از سال هزار سیصد چهل به بعد به پیروی از سروده به لهجه مشهدی شادروان ملک الشعرای بهار، سرودن به زبان لری را آغاز و تجربه کردم. به ویژه پس ازگردآوری واژه های لری برای رساله دانشگاهی ام به راهنمایی استاد دکتر منوچهر ستوده، در خود احساسی یافتم که بهتر است اگر بشود و بتوانم، از این واژه های ناب لری در قالب غزل ها و چامه های لری بهره های کاربردی و برای جلوگیری از به فراموشی سپردن آنها استفاده نمایم. پس از سرودن چند غزل و استقبال آن روز جوانان دلگرم شدم. دلم می خواست کسان دیگری می بودند چون شاعران زبان لکی که آثار برجای مانده شان امروز خود گنجینه ایست پر بار و افتخار آمیز که پشتوانه زبان و فرهنگ بومی ماست، که بسرایند.

 

      بنا به احساسم در قالب غزل های لری و برای نگهداری و کاربرد واژه هایی در غزل های لری کوشیدم  و بکار بردم که خوشبختانه مورد توجه همدیاران عزیز قرار گرفت تا آنجا که اینک نسلی پویا و علاقمند به شیوه از شعر و سرودن در قالب غزل و یا ترانه های لری و لکی که سخت می کوشند. در این سال های سخت عمر وکهن سالی به ویژه همراه با غبار غربت و دوری از یار و دیار و سرزمین موروثی و جاودانه ام ایران و زادگاهم لرستان که غم ها و شادی ها رنگ وروالی دیگر یافته و آرزوهای گاه برباد رفته ام در قالب پاره از واژه ها وکلام به شیوه دو بیتی و ترانه و چامه و غزل شکل گرفته سرودن را دوباره آغاز کردم و حاصل آن دفتری است به نام « هوای بوم وبر» که اینک به شما خواننده عزیز که چند غزلی از آنها نیز بر روی«سی دی » ضبط شده است تقدیم می گردد.

 

       پیش از این بیش از بیست غزل آنرا با صدای خود در دو سی دی پخش کرده ام که بسیار مورد توجه قرار گرفت. در اینجا لازم می دانم از توجه و مهربانی دانشمند و استاد ارجمند جناب دکتر احمد مهدوی دامغانی سپاسگزاری کنم که در گردآوری و نگهداری این غزل ها پشتوانه و مشوق من بودند و از این نظر اگر پندی و پنداری نیز در این سروده ها احساس شود بر نفس روزگار خویش بوده است که موییده و سروده ام که به چه سان بر من گذشته و مرا بهمراه خود به اینجا کشانده است.

 

     اضافه بر این چامه های لری، چندین ترانه برای آهنگ هایی از خودم و دیگر آهنگ سازان سروده ام که در آخرین بخش جلد سوم« آثار باستانی و تاریخی لرستان » ونیز در بخش پایانی « لرستان در گذر زمان وتاریخ » به چاپ رسیه اند. مانند آهنگ و ترانه « چش وِ رَه » و «شوق وصل» و «امید جان» و «شوق وصال» پس از چامه ها ، دوگزارش تحقیقی درباره «عروسی» و «بن شناسی» چند واژه آمده که پژوهش تازه ایست.

 

       در پایان از همسرم که در تدوین و باز نویسی کمکم کرد و نیز از هنرمند عکاس آقای حجت عزیزی وآقای سینا میرزایی و دیگر دوستانی که  درآماده کردن این اثر همراهی داشته اند ، سپاسگزاری می نمایم.

                                                                                   تا چه قبول افتد و چه در نظر آید

                                                                                              حمید ایزد پناه

 خرداد ماه هزار وسیصد نود و سه، پاریس


موضوعات مرتبط: 26- حميد ايزدپناه
لُرِسّو

نت سیت بیارم لُری

(اقتباس از کتاب « بیست ترانه کهن لُری» استاد علی اکبر شکارچی)

فاعلاتن - فاعلاتن - فاعلاتن - فاعلات

دختر نَگریو ، دختر نَگریو  اُوچه دی چه بیتَرَه

(دختر گریه نکن ، دختر گریه نکن آنجا(خانه شوهر) از اینجا(خانه پدر) بهتره)

او هُسیرَه که تو داری دِ شَکَر شیرین تَرَه

(آن مادر شوهری که  تو داری از شکر شیرین تره)

دخترونِ دخترونِ دَس خُوَرتون ها بَرَن

(آی دخترها ، آی دخترها دوستِ تان را می خواهند (به خانه بخت ) ببرند)

سُس کُنین و بِن خیمَش رَه دیری نِوِرَن

(بند خیمه او را رها کنید جای دوری نمی برند)

      «هیوله» یکی از کهن ترین ترانه های لُری است که در شادی ها و مراسم عروسی ، بخصوص در خانواده های فقیر که امکان دعوت از نوازندگان محلی را ندارند خوانده می شود . آهنگ هیوله در طول خواستگاری ، خرج بُران و عروسی به وسیله زنان به طور گروهی خوانده می شود . این ترانه معمولا بدون همراهی ساز است که هر بیت آن ، با یک کِل که نشانه اوج شادمانی زنان است تمام می شود . گرچه ریتم ، ملودی و اشعار این ترانه مخصوص عروسی خلق شده و ظاهرا از ترانه های شادیانه است ،ولی در ژرفای ابیات و موسیقی آن ، حزن و اندوهی عمیق نهفته است ، حزنی که گمان می رود ریشه در این دلایل داشته باشد:

 1-   جدائی دختران از خانواده و گاهی ایل و تبار خود.

 2-   رفتن دختران به خانه بخت در سنین پائین.

 3-   کم شدن یک نفر از همیاران خانواده در کارهای سخت زندگی کوچی .

 4-   دادن دختر به عنوان خون بهاء در جریان نزاع های محلی به ایل منازع و...

         مضامین شعری و آهنگ این ترانه به قدری با فرهنگ و سنن مردم لرستان آمیخته و متنوع است که بیشترین وقت مراسم را خواندن مکرر آن پُر می کند. مردم پاک ترین احساسات و زلال ترین عاشقانه ها را برای عروس و داماد سروده اند که با خواندن بیت بیت اشعار و ترجمه ان ها می توان به زوایای عمیق احساسات و همچنین آمیختگی شگفت انگیز و هنرمندانه واژه های کوه ، سُرنا ، دهل ، اسب ، مخمل ، طلا و... در اشعارشان پی برد .

 تجزیه و تحلیل

 1-   ریتم این آهنگ 2/4 است که ملودی آن از سر ضرب شروع شده است .

 2-   یک هجای کشیده «هه » در میزان اول برای آماده شدن خواننده و انتخاب به موقع شعر آمده است .

 3-   کل ملودی این آهنگ از (A-B1-C-D—B2-B3) تشکیل شده است . فیگورهای جمله A و B بسیار شبیه یکدیگرند که کلام شعر ، آن ها را اندکی  از هم متفاوت کرده است . جملات AوB1 مصرع اول شعر را تمام می کنند و جملات C-D-B2-B3 مصرع دوم را.

 4-   هجای اضافی در این آهنگ «هه» یا «وی» است که برای تکرار ملودی آمده است.

 5-   پرش نُت مایه اصلی Re به فاصله چهارم پایین رونده یعنی La جزء ساختار مهم این ملودی است که فضای تکرار ملودی ها را مهیا کرده و به حالت جملات هم کمک می کند.

 6-    بیشترین گردش ملودی این آهنگ بین Re تا SOL می باشد . پرش پایین رونده به نت La دامنه چرخش ملودی را افزایش داده است .

 7-   فاصله سوم هیوله Re تا Fa است که در شخصیت مایه اصلی این ترانه ، بسیار مهم و موثر است.

 

چهاراجرای مختلف ترانه لُری شاد سیت بیارم (هیوله)

 

محسن سیاهپوش

 

حامد فیضیان

 عبدالله محمد خانی

 محمد باجلاوند


موضوعات مرتبط: 19- موسیقی لرستان، 29- نت کمانچه و ترانه های لری
لُرِسّو

ترکیب بند بروجردی

ترکیب بند بروجردی

(شاعر:عزیز نادری)

مُخا دِغکُشِم کُنی عشقِتِ حاشا مُکُنی     واچِشات خُت نِمِنی یی دَفَ غوغا مُکُنی

اخمِتِ مَلی وِ هَم رَنگ مِ ما گَنَل زرد         مِث غُنچَه وا مِشِم اخمِتِ تا وامُکُنی

تامِخَنی جُو می یَردَ وِ دَسِ پا مَنِ پیر

تو بِهارِ دِلِمی وا مَنِ بیچارَه بَساز           جیَرِم لک مِزِنَ وختی که داری سَرِناز

عَسکِ مَ مینِ چِشِت مات و مَلول و پَکَرَ   وختی که دَم مِزنی اَ سفر دُیر و دراز

مِشِم او ثانیه مِ چِنگِ غم و غُصه اسیر

مَ شی کِردَم؟ مَیَه جُرمَ که هوادارِ تو بام   یا مِثِ سایه خدا عمری نِیادارِ تو بام

خُیِمَم مینِم که بازارِ تو گرمَ ، شی کُنِم؟        وَرِ خُم مُوِم مَنَم گرمیِ بازارِ تو بام

بَس ئی بی اعتنائی نِمیتَرسی بَشَ دیر

تو چُنَ فکر مُکُنی خیلی زیادی وِ سَرِم            نَکُنَ واخَوَری نازِتِ وا جُو مِخَرِم

اِنگِزَ عاشِقِتِم چِلِ وِلیم دیَنیه                    وِ خدا بی تو اَ حالِ خُیِمَم بی خَوَرِم

جُوِنمِ وِ لُو میآرَ ئی دلِ خونَه خَمیر

مِهرِ سردِ تون وئی قلبّ پُرِ آتشِ مَ           تا تو وُریَردی وَرِم سَردَ دیَه ئی لَشِ مَ

هر چی دارِم مِکِشِم اَ دَسِ ئی دلِ مِکَشِم   آهِ خوش نُونَ خدایا دلِ مِنَت کَشِ مَ

که «عزیر» دِ تُرت کِردَ پریشون و فقیر


موضوعات مرتبط: 10- شعرهای لری
لُرِسّو

خرم آباد 1224 شمسی

         بارون دوبُد ( Baron De Bode - بارون کلمنت اوگوستوس دوبد 1777-1846) سیاح یهودی  انگلیسی الاصل روسی مقیم لندن بود که توانست به مناطق لرستان و خرم آباد سفر کرده و شرح سفر خود را در کتابی تحت عنوان «سفر نامه لرستان و خوزستان» ارائه نماید.بارون دوبد در مقام رایزن اول سفارت روس در تهران نیز خدمت  کرده است.

     مسیر سفر بارون دوبد از تهران به سمت قم،کاشان ، اصفهان، شیراز وکازرون بوده و سپس از کازرون به بهبهان، باغ ملک، مالمیر، شوشتر و دزفول رفته ونهایتا از مسیر دزفول به خرم آباد و بروجرد می اید . او در طی سفر خود به آثارسیاحان ومورخان پیش از خود استناد می نماید.

      سفرنامه بارون دو بد دارای 30 فصل می‌باشد که به مسائلی از قبیل موقعیت های جغرافیایی، فرهنگ و آداب و رسوم، زبان، نژاد، تاریخ و آثار باستانی و تقسیمات ایلات و ساختار طایفه‌ای پرداخته است.

       او در توصیف شهر خرم‌آباد یادداشت های هنری راولینسون را بازگو کرده و معتقد است که او به درستی این شهر را توصیف نموده و اضافه می‌نماید که خرم آباد دارای چهار مسجد، هشت حمام عمومی و یک محله مجزا و مخصوص یهودی ها دارد، که تعداد خانه‌های این محله قریب 50-40 منزل است. او می‌گوید که از قلعه (دژ) خرم‌آباد با شش قبضه توپ دفاع می‌شود. همچنین در خصوص کالاهای تجارتی خرم‌آباد از چپق و پوست سمور آبی که این جانور در رودخانه‌های خرم‌آباد و کردستان زیست می کند نام برده و همچنین متاع دیگر آن منطقه را رب انار که محصول باغ های منطقه است نام می‌برد، و ذکری از انگور عالی این منطقه می‌برد.

     او در طی مسیر خود دربرخورد با تعدادی از قبور متعلق به 11 تن از راهزنان اینگونه توصیف می‌نماید: «در فاصله نه چندان دور از قلعه به بازدید قبور 11 تن راهزن دیرکوند رفتم که پیش از این به دستور میرزا بزرگ حاکم قبلی این ولایت به اتهام غارت‌گری اعدام شده بودند. برای عبرت طایفه خودشان و دیگر طوایف بیابان‌گرد که در این بخش رفت و آمد می‌کنند، آنان را در کنار جاده اصلی دفن کرده بودند. شاید این مجازات درخور آنان بوده، اما صرف دیدن این یادبودهای غم‌انگیز بشری اندوه کمی بر دل انسان باقی نمی‌گذارد... بر بالای هر مزار سنگ عمودی صافی دیده می‌شد. که طره گیسوی زنان بر آنان آویزان بود... به من گفتند برای زن و مادر و خواهر و دختر و بستگان دیگر متوفی رسم است تا حلقه‌های زلف خود را بچینند و به نشانه غم دل بر مزار عزیز از دست رفته خود بگذارند... گمان نکنم هیچ‌گاه سوگنامه‌ای را در حد نیمی از فصاحت و بلاغت یک چنین بیانی از احساس اصیل ساده، که تنها مهر خالص یک زن می‌تواند آن را خلق کند، در جایی خوانده باشم.»

      دوبد پس از خرم‌آباد به بروجرد می‌رود و می‌گوید شب را در خانه حاکم بروجرد گذرانم که دیری نگذشت اتاقم پر از آدمهای کنجکاو شد ومن مجبور شدم مدتی به بحث و جدل دینی بروجردیان گوش دهم که آیا موسی مقدم بر ابراهیم است یا بلعکس و من براساس تورات توضیح دادم که ابراهیم بر موسی و داود مقدم است اما بجز یک تن اظهارات من را نپذیرفت و رفتند.
      دوبد در خصوص تولیدات بروجرد می‌گوید که چیت گلدار که از چیت اصفهان پایین‌تر است و اخیراً به ولایات مسلمان نشین امپراتوری روسیه هم صادر می‌گردد. او می‌گوید بروجرد 50 کارگاه چاپ پارچه پنبه‌ای داشته که همه در مالکیت اشخاص بوده است.
     دوبد در خصوص لرها می‌گوید: تا آنجا که به من مربوط است منصفانه باید بگویم هیچ دلیلی برای شکایت از لرها ندارم و لرها را بسیار کنجکاو و حتی و در برخورد با اروپائیان بسیار گستاخ توصیف می‌نماید.

اصل انگلیسی کتاب را در اینجا مطالعه و یا دانلود نمائید.

ترجمه فارسی کتاب را در اینجا مطالعه نمائید.


موضوعات مرتبط: 18- تاریخ لرستان
لُرِسّو
لُرِسّو
لُرِسّو
لُرِسّو
لُرِسّو

زبانزدهای لری

«اگرهای لُری»

(9 زبانزد «اگر» لُری اقتباس از کتاب «داستان ها و زبانزدهای لُری» استاد حمید ایزدپناه)

1-      اَر بوئی وِ جن وُ آیِم           گدائی کردِنِت هِه وِ یایِم

فارسی: اگر بشی جن و آدم   گدائی کردنت میاد بیادم 

 منظور :اگر هر رنگی عوض کنی ماهیت اصلی تو را می شناسم .

2-      اَر خُمِ بَنِئم وِ سرِ تُوُِه          آخرِش هی وِم موئَن زن بُوُِه

فارسی : اگر خودم را بگذارم سر تابه(ساج)            آخرش بهم میگن زن بابا

 منظور :وقتی به کاری بدنام شدم هرکار خوبی هم بکنم بازهم مورد قبول قرارنمی گیرم.

3-      اَر بوئی وِ گُنالی می            وِ نومِ بُوَت می کِنی شی

فارسی : اگر بشی گلوله ای از مو      بنام پدرت شوهر می کنی

منظور: آگر آنقدر پیر و زمینگیر بشی باز هم نام پدرت در سرنوشتت دخالت داره.

4-      اَر خر نیا وِ نَزیکِ بار          تو باری گِرُونِ نَزیکِ خر آر

فارسی: اگر خر نمی آید نزدیک بار             تو بار گران را نزدیک خر آر

منظور : اگر خوشبختی و وسیله آن بسوی تو نمی آید، تو به جستجو و دنبال آن برو.

5-      اَر بَکَشی اَر نَکَشی              هی علی گیوه کَشی

فارسی : اگر بکشی اگر نکشی          همون علی گیوه کشی

منظور : هر کاری کنی و هر قدر تغییر رنگ بدهی همانی هستی که بودی.

6-      اَر سُوزی بَکِنی سُرخی بَپوشی    هی اُ کِنگِر کِنِ  کِنگِر فُروشی

فارسی: اگر (رنگ لباس)سبزی بِکَنی و سرخی بپوشی ، همان کنگر کنِ کنگر فروشی

منظور: اگر لباست رو هم عوض کنی ماهیت تو معلوم است وتغییری نمی کند.

7-      اَر وِ تَمای مِنَ میمونی          شی بَکو تا بیوَه نَمونی

فارسی : اگر به انتظار من می مانی    شوهر بکن تا بیوه نمونی

منظور: در انتظار من نباش تا زود است فکری به حال خودت کن.

8-      اَر میحا عزیر بُوئی             یا بَمیری یا دیر بُوئی

فارسی : اگر می خواهی عزیز بشی   یا باید بمیری یا دور بشی

9-      اَر بیگونِه ئی خیشی بَکَه خیشِ مِنَ    اَر گُرگ شیر وِم بِیَه میشِ مِنَ

فارسی: اگر بیگانه ای خویشی کند خویش منه   اگر گرگی شیر بهم بده میش منه

 


موضوعات مرتبط: 3- ضرب المثل های لری، 26- حميد ايزدپناه
لُرِسّو
لُرِسّو

سی بئیتر دئین ری عکس ها حاری کِلِک بَکید


موضوعات مرتبط: 10- شعرهای لری
لُرِسّو

دو بیتی لری


موضوعات مرتبط: 10- شعرهای لری
لُرِسّو


موضوعات مرتبط: 17- کلیپ لري
لُرِسّو

دو بیتی لری


موضوعات مرتبط: 10- شعرهای لری
لُرِسّو


موضوعات مرتبط: 17- کلیپ لري، 19- موسیقی لرستان
لُرِسّو

دوبیتی لری


موضوعات مرتبط: 10- شعرهای لری
لُرِسّو


موضوعات مرتبط: 17- کلیپ لري، 19- موسیقی لرستان
لُرِسّو

اشعار لُری

ترجیع بند لُری (3)

(عزیز نادری)

پشیمو نیسِم

مَردِمو دونیت دو یارِ جونی                چی بی نِصیوِم، بی هُمزِونی

پس کیچَه گردی ، شو بیار مَنِ              دیوونَه گَری ، بی آشیونی

هراسو بییِ ، کوه و کوه گَشتِ               خینآوَه حَردِ دل پریشونی

سرگردو مَنِ، آواره بییِ               چی مُرغی ناشی بی لیز وُ لونی

وائی هَمَه تا وختی بَمونِم               دِ شورِ عشقش وی سَرگِرونی

پشیمو نیسِم بِیل تا بسوزِم

هر چن شُوِ تاریکَ روزِم

دِ وَختی اُفتام دِ تورِ عشقِش             گُر گِرِتِمَ دِ شورِ عشقش

تازَه پا نیامَ دِ سی وُ سه سال             دِ پا اُفتامَ دِ زورِ عشقش

سیاتی دِلِم وا  هزار اَفتُو           روشِ نِموش ، مَر نورِ عشقش

قِلاپیک نیسِم بُوَن دَسکَشِم         نونَن که بیمَ زِلکورِ عشقش

اگر دِ تُرِش بِفتَ دِ مِلِم                طناف وُ بُوِم منصورِ عشقش

پشیمو نیسِم بِیل تا بسوزِم

هر چن شُوِ تاریکَ روزِم


موضوعات مرتبط: 10- شعرهای لری
لُرِسّو

ترجمه لُرسّو از مقاله فرانک هول1 با عنوان

Last Vestige of Tribal Pastoral Nomadism: A Photographic Documentary

مستند تصویری :آخرین بازمانده قبیله چادرنشینان چوپانی

نویسنده :فرانک هول

frank hole

(برای دیدن اصل انگلیسی مقاله به همراه 20 عکس فرانک هول از لرستان روینسخه آنلاین نمایشگاه پاییز 2010 دانشگاه ییل کلیک یا به نشانی اینترنتی http://frankhole.commons.yale.edu/nomadism_exhibit/   رجوع فرمائید)

     در بهار سال 1973 با گروهی از لرهای بهاروند در کوه های جنوب غرب ایران همسفر شدم . لرها یکی از گروه های قبیله ای بزرگی اند که با گله گوسفند و بزهایشان بین مراتع واقع در دشت ها و کوهستان ها کوچ فصلی می کنند. زمان این «کوچ فصلی» که بنام «چراگشت» مشهور است به تغییرات فصلی آب و هوائی و مراتع بستگی دارد. هنگام کوچ آنان از زمین ها و دشت های پست در زمستان ، کوه ها و ارتفاعات پوشیده از برف است و انها در چادرهای گرمشان پناه می گیرند. زمانی که گرمای تابستان چراگاه ها در دشت را خشک و پژمرده می کند ، علفزارها در ارتفاعات با رشد سریع شان به افزایش درجه حرارت واکنش نشان می دهند. با بارش برف در فصل پائیز سفر سخت معکوس نیز دوباره آغاز می شود.

       در لرستان شکل زمین ناهموار و شامل مجموعه ای از رشته کوه های بلند با دره هایی میان آنهاست. ارتفاع زمین در این منطقه از چراگاه های در غرب شروع و به دره ها و کوه هائی با لبه های بلند در شرق ختم می گردد. حرکت کوچ نشینان هر روز بنا به شرایط آب و هوائی و مراتع با گذشتن از خط الراس ارتفاعات تا رسیدن به چراگاه های تابستانی ادامه می یابد ، این سفر تقریبا دو هفته طول می کشد.

        سفر من در فاصله کوتاهی قبل از انقلاب ایران و در سال های آخر رژیم شاه صورت گرفت. نفوذ تکنولوژی در لرستان کم و انقلاب سفید شاه سبب راه اندازی مدارس چادری در بین کوچ نشینان و نام نویسی جوانان آنان برای سربازی شده بود. جاده های کمی وجود داشت و از خطوط تلفن و برق خبری نبود. آداب و رسوم طایفه ای هرچند کم اما هنوز غالب بود و سالها از کنترل منطقه در دست دولت می گذشت . از شانس خوب زمانی و به مدد سکندر امان اللهی یکی از شاگردان گذشته ام در دانشگاه رایس که خود از اعضای این طایفه (بهاروند) بود ، من شاهد آخرین مرحله مرگ راه زندگی بودم.

امان اللهی

     در طول این سفر صدها عکس رنگی و سیاه و سفید و همچنین چندین فیلم گرفتم . هیچ چیزی در عکس ها ژستی نبوده و همه چیز طبیعی است. من با استفاده از فرصت هر زمان که توانستم به موقعیت ها واکنش نشان دهم عکس گرفتم. بیست عکس حاضر در نمایشگاه پیرامون مناظر منطقه ، مردم و زندگی روزمره شان و کوچ است.

(برای دیدن عکس های فرانک هول اینجا را کلیک کنید)

     از افراد طایفه به تصویر کشیده شده هیچ کدام زنده نیستند و کوچ نیز نمی کنند . با ساخت جاده ها ، مدارس ، خدمت سربازی و ورود تکنولوژی مدرن به لرستان ، زندگی طایفه ای چوپانی در لرستان دیگر به گذشته تعلق دارد.

 

       لرها در اواخر دهه 1920 مغلوب ارتش رضا شاه شدند ، آنها را خلع سلاح کرده ، چادرهایشان را سوزانده و مجبور به اسکان کردند .  تصاویر بالا مربوط به دهه 1920 است .

---------------------------------------------------

1-Frank Hole استاد و دانشمند ارشد دانشگاه ییل (Yale) آمریکاست . وی پس از اخذ لیسانس خود از کالج کورنل آیوا (1953) یکسالی را بعنوان دانشجوی ویژه در دانشگاه هاروارد (1957-1957) مشغول به تحصیل گردید و سپس فوق لیسانس خود را سال 1958 از دانشگاه شیکاگو اخذ نمود . یکسال نیز (از سال 1959 تا 1960 میلادی) در دانشگاه تهران حضور داشت . فرانک هول دکترای خود را سال 1961 از دانشگاه شیکاگو اخذ نموده و سال های متمادی استاد ، معاون و رئیس بخش مطالعات باستانشناسی دانشگاه ییل و از سال 2010 میلادی تاکنون سردبیر مجله ایرانی مطالعات باستانشناسی است . هیل سال 2011 جایزه بین المللی فارابی را نیز از ان خود نموده است. باربارا هیل و دو فرزندش استیو و باب ، فرانک را در زمان تحقیقاتش در ایران همراهی کرده اند . 

فیلم فرانک هول از کوچ طایفه بهاروند  از وبلاگ بانک مطالب گوناگون  دانلود و جهت  دسترسی بهتر با صداگذاری مجدد موسیقی زیبای لری در یوتیوپ آپلود شده است. 


موضوعات مرتبط: 18- تاریخ لرستان
لُرِسّو

دوبیتی های لری


موضوعات مرتبط: 10- شعرهای لری
لُرِسّو

دو بیتی لری


موضوعات مرتبط: 10- شعرهای لری
لُرِسّو

دوبیتی لُری


موضوعات مرتبط: 10- شعرهای لری
لُرِسّو

           گیاه پنیرک یکی از گونه های دارویی رایج در ایران است که در اغلب نقاط ایران می روید. این گیاه یکی از گیاهان دارویی استان لرستان به شمار می آید.

          گیاه پنیرک، گیاهی است که به حالات خودرو در جنگل ها و اراضی غیر مزروع می روید و ارتفاع آن تا 60 سانتی متر می رسد. ریشه های آبدار و سفید رنگی دارد و ساقه آن استوانه ای شکل و راست است. برگهای آن بزرگ و دارای دم برگ است و گلهای آن به رنگ گلی مایل به بنفش و صورتی است که چشم رهگذران را زینت می بخشد.

         این گیاه جنسی از گیاهان خزنده و پایا و ساقه های ستبر، شاخه شاخه کرکدار دارد که در ایران 10 گونه علفی یکساله یا چند ساله دارد. این گیاه در اثر رطوبت حاصل از ذوب برف ها و چشمه ساران رشد می کند و باعث هرچه زیباتر شدن آن می شود. گل های آن هم پس از خشک شدن به رنگ آبی درمی آیند.

        این گیاه کاملا شناخته شده در طب سنتی ایران می باشد که یکی از 12 گونه جنس پنیرک در ایران می باشد که بسیار پراکنده است و در مناطق مختلف از نواحی گرمسیر همچون استانهای هرمزگان، سیستان و بلوچستان و نواحی سردسیر آذربایجان و به علاوه در بسیاری از مناطق کوهستانی پراکنده هستند. مردم مناطق مختلف به طرق مختلف از این گیاه استفاده می کنند به خصوص در اوایل بهار در استانهای جنوبی ایران مثل استان هرمزگان از گونه های موجود برگه های جوان را می چینند و بعد از پختن به صورت بورانی استفاده می کنند ولی ارزش دارویی آن به علت داشتن ماده لزجی است که در آن وجود دارد که با جوشاندن این گلها پیدا می شود که برای رفع بیماریهای ریوی، رفع سرفه و بعد از سرماخوردگی برای نرم کردن گلو و غیره از آن استفاده می کنند. شاید شناخته شده ترین نوع بیماری که با این گیاه معالجه می شود بیشتر بیماری هایی است که مربوط به امراض ریوی و تنفسی می باشد.

      میوه گیاه پنیرک، خشک، مرکب از چند فندقه یا پوشینه و محتوی دانه هایی است که گاهی پوشیده از کرکهای پنبه ای می گردد. پوست ساقه تعدادی از گیاهان این تیره دارای الیاف فیبر قابل استفاده در نساجی است.دانه بعضی از آنها مانند دانه پنبه روغن فراوان دارد و از آنها در تغذیه و صنعت استفاده به عمل می آید.

خواص درمانی:

       پنیرک حاوی موسیلاژ( لعاب نباتی) و ویتامین های a , b , c است از برگ و گل این گیاه در طب استفاده می شود پنیرک ضد سرفه و مرهم سینه است خاصیت مسهلی و نرم کننده دارد دم کرده آن برای کسانی که دچار یبوست و دارای معده و روده های تنبلی هستند توصیه می شود.

     جوشانده آن باری عفونت های مثانه و اسهال خونی و سرفه های شدید مفید و موثر است. برگ و ریشه پنیرک را اگر به شکل ضماد در آورید و روی دمل و یا کورک بگذارید فورا سر باز می کند چون خاصیت مسهلی دارد و برای ورم مجاری گوارش و ادرار مفید است.

 


موضوعات مرتبط: 33 - گیاهان داروئی لرستان
لُرِسّو


موضوعات مرتبط: 7- غذاهای لری
لُرِسّو

مواد لازم برای تهیه آش پرشکه

عدس به مقدار لازم ، سبزی بلمک ،آرد گندم،کشک ،نمک و ادویه.

طرز تهیه: ابتدا عدس را روی شعله می گذاریم تا بپزد. سپس سبزی بلمک را اضافه کرده بعد از آن آرد گندم را که با کمی آب مخلوط کرده ایم به مواد اضافه می کنیم.

در این فاصله کشک ساییده شده یا ماست یا دوغ را به آن اضافه کرده سپس نمک و ادویه را به آن اضافه می کنیم و روی شعله به مدت نیم ساعت می گذاریم تا بپزد.


موضوعات مرتبط: 7- غذاهای لری
لُرِسّو
   ........   مطالب قدیمی‌تر >>

.: Weblog Themes By Iran Skin :.

سی چی لُری؟

وبلاگ حاضر هدیه ای فرهنگی است با برگ هایی از دفتر تمرین مشق زبان لری نویسنده فارس زبانی که در اسفندماه سال 1384 بمناسبت تولد همسرش به نشانه ارادت و تشكر و تقدير از یار و یاور و همسر لرستانی اش و با عشق به یادگیری و درک ریشه های فرهنگ ، ادب ، اخلاق و زبان و ادبیات لري وی و در حد توان و بضاعت در راه حفظ ، تقویت و اشاعه زبان ، موسیقی و فرهنگ غنی لرستان و بالاخره ادای دِینِ خود به این سرزمین شکل گرفته است.
برچسب‌ها وب
امکانات وب



در لُرسّو
در اينترنت
تماس با ما Online User